Je hebt vast wel eens gehoord van de loonkloof tussen mannen en vrouwen, maar hoe zit het met de pijnkloof tussen mannen en vrouwen? Of de onderzoekskloof tussen mannen en vrouwen? Ondanks alle vooruitgang die we hebben geboekt op het gebied van gelijkheid, bestaan er in de gezondheidszorg nog steeds schrijnende hiaten, waardoor iedereen die geen cis-man is, onderbediend en niet gehoord wordt, en vaak pijn lijdt.
Waar komen deze hiaten dan vandaan en wat kunnen we eraan doen? Laten we er eens grondig op ingaan met Lunette.
*Let op: we gebruiken in dit artikel de term ‘vrouwen’ om historische vooringenomenheid aan de kaak te stellen, maar we erkennen dat veel mensen die door deze ongelijkheden worden getroffen, zichzelf niet als vrouw identificeren.
Wat is de gezondheidsverschil tussen mannen en vrouwen?
Je zou hopen dat wetenschap, geneeskunde en onderzoeksgebieden die op feiten zijn gebaseerd, immuun zouden zijn voor vooringenomenheid. Maar de waarheid is dat je geslacht van invloed kan zijn op de kwaliteit van de zorg die je krijgt. En als je geslacht samenhangt met ras, sociale klasse of transidentiteit, kunnen de ongelijkheden nog groter zijn.
Hier volgen enkele statistieken die de realiteit van de gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen illustreren:
- Vrouwen hebben 25% minder kans dan mannen om pijnstilling te krijgen;
- Vrouwen lopen 50% meer kans om bij een hartaanval een verkeerde diagnose te krijgen;
- Zwarte vrouwen lopen vijf keer meer risico om tijdens de bevalling te overlijden;
- Het kan tot wel 12 jaar duren voordat de diagnose endometriose wordt gesteld;
- In 2024 gaf 62% van de vrouwen aan het gevoel te hebben dat hun pijn door zorgverleners werd gebagatelliseerd – een stijging van 27% ten opzichte van 2023.
Deze hiaten zijn niet alleen frustrerend, ze zijn ook gevaarlijk.
De geschiedenis van de gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen
Om te begrijpen hoe we in deze situatie terecht zijn gekomen, moeten we ver teruggaan in de tijd. Door de geschiedenis heen is het vrouwelijk lichaam verkeerd begrepen, genegeerd en zelfs gevreesd. Zelfs Aristoteles, die vaak de vader van de moderne geneeskunde wordt genoemd, beschreef het vrouwelijk lichaam als „een verminkt mannetje“. Charmant.
Eeuwenlang schreven artsen symptomen als vermoeidheid, angst en seksueel verlangen toe aan een ‘dwalende baarmoeder’. Later werden deze volkomen normale ervaringen bestempeld als hysterie, een vermeende psychische stoornis die ertoe kon leiden dat je in een inrichting terechtkwam. En ja, die diagnose bleef bestaan tot in de jaren tachtig.
Hoewel mannen al duizenden jaren centraal staan in het medisch onderzoek, is pas in de afgelopen 100 jaar een grondige studie van het vrouwelijk lichaam van start gegaan. We hebben nog een flinke achterstand in te halen.
Let op de onderzoeksleemte
Je zou denken dat de situatie zou verbeteren zodra artsen inzicht hadden gekregen in hormonen en de menstruatiecyclus. Maar in plaats daarvan ontstond er juist een nieuwe hindernis. Onderzoekers beweerden dat vrouwelijke hormonen „te veel variabelen“ in klinische proeven introduceerden, waardoor ze vrouwen volledig uitsloten. Pas in de jaren negentig verplichtte de FDA de deelname van vrouwen aan medisch onderzoek.
De aanname? Dat mannelijke en vrouwelijke lichamen alleen qua geslachtsorganen van elkaar verschilden. Zoals dr. Alyson McGregor het verwoordt: „Vrouwen waren gewoon mannen met borsten en eileiders.” Deze mentaliteit verklaart waarom de wereld op mannen is afgestemd, van de afmetingen van telefoons tot de airconditioning op kantoor. Vervelend? Ja. Levensgevaarlijk? Soms.
De kosten van de kloof
Het uitsluiten van vrouwen uit medisch onderzoek heeft concrete gevolgen:
- Crashtestpoppen zijn gemodelleerd naar mannelijke lichamen, waardoor vrouwen bij auto-ongelukken een groter risico lopen;
- Vrouwen hebben een overdosis genomen van medicijnen zoals Ambien omdat de dosering was afgestemd op de fysiologie van mannen;
- Minder dan 2,5% van het door de overheid gefinancierde onderzoek is gewijd aan reproductieve gezondheid;
- Zelfs zwangerschap, waarmee jaarlijks 10% van de vrouwen te maken krijgt,krijgt slechts 2% van de onderzoeksgelden;
- Er wordt vijf keer meer onderzoek gedaan naar erectiestoornissen (waar 19% van de mannen last van heeft) dan naar PMS (waar 90% van de vrouwen last van heeft).
Laat die ongelijkheid voor zich spreken.
De pijn van onbewuste vooroordelen
Een gebrek aan onderzoek en financiering zorgt voor een perfecte storm, maar onbewuste vooroordelen gooien nog meer olie op het vuur. In een studie die is gepubliceerd in *The Journal of Pain* bekeken deelnemers video’s van mannen en vrouwen die pijn hadden. Vrouwen werden vaker afgedaan als overdrijvers, terwijl mannen serieus werden genomen en medicijnen kregen voorgeschreven. Dit vooroordeel is een van de redenen waarom 90% van de mensen met endometriose aangeeft dat er niet in hen wordt geloofd wanneer ze hun symptomen beschrijven.
Wat kunnen we doen?
Zet jezelf aan het leren
Kennis is macht. Lees boeken als *Sex Matters* van dr. Alyson McGregor en *Invisible Women* van Caroline Criado-Perez om inzicht te krijgen in de oorzaken van vooringenomenheid in de geneeskunde.
Doneer
Steun organisaties die onderzoek naar reproductieve gezondheid financieren, zoals:
- Wereldstichting voor Endometrioseonderzoek;
- Het welzijn van vrouwen.
Laat je stem horen
Niemand kent je lichaam beter dan jijzelf en niemand mag je eigen ervaringen in twijfel trekken. Kom voor jezelf op in medische situaties. Stel vragen. Ga afwijzende houdingen tegen. Je verdient het om gehoord en geloofd te worden.
De ‘gender pain gap’ is niet alleen een statistisch gegeven, maar een dagelijkse realiteit voor miljoenen mensen. Maar door het bewustzijn te vergroten, beter onderzoek te eisen en onze stem te laten horen, kunnen we deze kloof beginnen te dichten. Bij Lunette vinden we dat gezondheidszorg inclusief, wetenschappelijk onderbouwd en vrij van vooroordelen moet zijn. Want iedereen verdient zorg waarbij naar je geluisterd wordt, je gerespecteerd wordt en je gesterkt wordt.
Wil je ons helpen het nieuws te verspreiden? Deel dit bericht, begin een gesprek en volg ons op @lunettecup.
foto: Dragan Vavan (Pinterest)
