Je vagina herbergt een van de meest geavanceerde ecosystemen in je lichaam. Deze gemeenschap van micro-organismen, vaak de vaginale flora of het vaginale microbioom genoemd, werkt voortdurend om je te beschermen tegen infecties, een gezonde pH-waarde te handhaven en je algehele intieme welzijn te ondersteunen. Als dit ecosysteem in balans is, voelt alles harmonieus aan. Als het uit balans raakt, kunnen ongemakken en infecties het gevolg zijn.
Inzicht in je vaginale flora is een belangrijke stap om met zelfvertrouwen en duidelijkheid voor je lichaam te zorgen.
Wat is de vaginale flora?
De vaginale flora is de natuurlijke gemeenschap van bacteriën, schimmels en andere micro-organismen die in de vagina leven. Hoewel het woord ‘bacteriën’ vaak een negatieve bijklank heeft, zijn veel vaginale bacteriën juist heilzaam, met name Lactobacillus, de dominante soort in een gezond microbioom.
Lactobacillus produceert melkzuur en helpt zo een licht zure vaginale pH-waarde tussen 3,8 en 4,5 in stand te houden. Deze zuurgraad fungeert als een natuurlijk afweersysteem, waardoor schadelijke microben zich moeilijker kunnen vermenigvuldigen. Wanneer Lactobacillus goed gedijt, is je vaginale flora stabiel en beschermend. Wanneer de hoeveelheid afneemt, kunnen opportunistische microben de overhand krijgen, wat kan leiden tot:
- Bacteriële vaginose (BV)
- Schimmelinfecties (Candida)
- Cytolytische vaginose (CV)
- Aërobe vaginitis (AV)
- Andere vaginale infecties
Deze aandoeningen zijn uitgebreid beschreven in klinische richtlijnen en houden rechtstreeks verband met veranderingen in het vaginale microbioom.
Wat kan je vaginale flora uit balans brengen?
Je vaginale microbioom is dynamisch. Het verandert op natuurlijke wijze gedurende je hele leven. Maar bepaalde factoren kunnen het uit balans brengen:
Hormonale veranderingen
De menstruatiecyclus, zwangerschap, de periode na de bevalling, de menopauze en hormonale anticonceptie hebben allemaal invloed op de vaginale pH-waarde en het gehalte aan Lactobacillus.
Infecties
BV, schimmelinfecties, AV en CV treden op wanneer bepaalde micro-organismen zich overmatig vermenigvuldigen en het natuurlijke evenwicht verstoren.
Geparfumeerde hygiëneproducten
Intimedouches, geparfumeerde zeep en geparfumeerde wasmiddelen kunnen de vulva irriteren en het microbioom verstoren.
Onbeschermde seks
Sperma verhoogt tijdelijk de pH-waarde van de vagina, en door seksuele activiteit komen er nieuwe bacteriën binnen.
Stress en slecht slapen
Chronische stress beïnvloedt de werking van het immuunsysteem, wat op zijn beurt indirect van invloed is op de vaginale flora.
Roken
Roken verlaagt het gehalte aan Lactobacillus en verhoogt het risico op bacteriële vaginose – dit is in meerdere onderzoeken bevestigd.
Antibiotica
Breedspectrumantibiotica doden zowel schadelijke als nuttige bacteriën, waardoor het microbioom uit balans raakt.
Hoe kun je een gezonde vaginale flora ondersteunen?
Om je vaginale microbioom gezond te houden, zijn geen ingewikkelde routines nodig, maar gewoon consequente, zachte gewoontes.
1. Houd het op het gebied van hygiëne simpel
Was de vulva (niet de vagina) met warm water en een geurloze reiniger. Vermijd douchen, want dit verstoort de pH-waarde en verhoogt het risico op bacteriële vaginose.
2. Eet met het oog op je microbioom
Uit onderzoek blijkt dat er een verband bestaat tussen de darmflora en de vaginale microflora. Een dieet dat rijk is aan vezels, fruit, groenten en gefermenteerde voedingsmiddelen draagt bij aan het algehele microbiële evenwicht.
3. Gebruik antibiotica verstandig
Als u antibiotica voorgeschreven krijgt, neem deze dan precies volgens de voorschriften in. Vraag uw arts naar probiotica als u vatbaar bent voor terugkerende infecties.
4. Veilige seks
Condooms verminderen het risico op soa’s en helpen voorkomen dat het microbioom wordt verstoord door sperma en nieuwe bacteriën.
5. Overweeg probiotica
Sommige Lactobacillus-stammen kunnen de vaginale gezondheid bevorderen – er is steeds meer bewijs hiervoor, met name voor Lactobacillus crispatus.
6. Houd je microbioom in de gaten
Door je vaginale flora in de gaten te houden, kun je onevenwichtigheden in een vroeg stadium opsporen en de behandeling daarop afstemmen.
Wanneer moet je naar een zorgverlener gaan?
Als je vaginale flora uit balans is, geeft je lichaam daar meestal signalen van. Let op:
- Ongewone afscheiding
- Een visachtige of onaangename geur
- Jeuk of irritatie
- Een branderig gevoel of ongemak
Deze symptomen kunnen wijzen op bacteriële vaginose (BV), een schimmelinfectie, vaginale atrofie (AV), vaginale candidiasis (CV) of een seksueel overdraagbare aandoening (SOA). Een zorgverlener kan de oorzaak vaststellen en een passende behandeling aanbevelen.
Je vaginale flora is een levend, responsief onderdeel van je lichaam, en inzicht hierin is een van de meest krachtige manieren om met helderheid en compassie voor je intieme gezondheid te zorgen.
