Często słyszymy o tym, jak ważne jest utrzymanie zdrowego mikrobiomu pochwy, a bakterie z rodzaju Lactobacillus są uznawane za jego obrońców. Bakterie te wytwarzają kwas mlekowy, który pomaga utrzymać naturalnie kwaśne pH pochwy i zapobiega infekcjom. Co jednak się dzieje, gdy te „dobre” bakterie zaczynają dominować?
Witamy w sekcji poświęconej mniej znanej chorobie zwanej cytolitycznym zapaleniem pochwy – nieinfekcyjnemu schorzeniu spowodowanemu nadmiernym namnażaniem się bakterii z rodzaju Lactobacillus, które wywołuje objawy przypominające infekcje drożdżakowe lub infekcje dróg moczowych (UTI), ale wymaga zupełnie innego podejścia.
Czym jest cytolityczne zapalenie pochwy?
Znane również jako cytoliza Döderleina lub zespół nadmiernego namnażania się bakterii z rodzaju Lactobacillus, cytolityczne zapalenie pochwy występuje, gdy środowisko pochwy staje się nadmiernie kwaśne z powodu nadmiernej liczby bakterii z rodzaju Lactobacillus. Chociaż w normalnych ilościach bakterie te pełnią funkcję ochronną, mogą powodować podrażnienia i stany zapalne, gdy namnażają się w sposób zaburzający równowagę.
Uwaga: Cytolityczne zapalenie pochwy nie figuruje oficjalnie w podręcznikach diagnostycznych, takich jak ICD-10 czy DSM-5, ale jest opisane w recenzowanej literaturze klinicznej oraz w opisach przypadków. Po raz pierwszy schorzenie to scharakteryzował dr Cibley w 1991 roku.
Objawy, na które należy zwrócić uwagę
Ponieważ objawy tej choroby pokrywają się z objawami innych schorzeń pochwy, cytolityczne zapalenie pochwy jest często błędnie diagnozowane. Do typowych objawów należą:
- Utrzymujące się swędzenie lub pieczenie w okolicy pochwy;
- Zaczerwienienie i obrzęk sromu;
- Ból podczas stosunku lub po nim;
- Uczucie pieczenia podczas oddawania moczu;
- Zwiększona wydzielina z pochwy – zazwyczaj biała lub żółtawa, która może przypominać twaróg.
Kluczowa różnica: Objawy często nasilają się przed miesiączką i ustępują w trakcie miesiączki, ponieważ krew menstruacyjna powoduje tymczasowy wzrost pH pochwy.
Rola pH pochwy
Zdrowe pH pochwy wynosi zazwyczaj od 3,8 do 4,5 – jest to poziom wystarczająco kwaśny, by hamować rozwój szkodliwych mikroorganizmów.
- Niższe pH = większa kwasowość
- Wyższe pH = mniejsza kwasowość (większa zasadowość)
W przypadku zapalenia pochwy o charakterze cytolitycznym wartość pH może spaść poniżej 3,8, tworząc środowisko nadmiernie kwaśne, które sprzyja nadmiernemu namnażaniu się bakterii z rodzaju Lactobacillusi prowadzi do rozkładu komórek nabłonka pochwy – stąd termin „cytoliza”.
Diagnoza i leczenie
Dokładna diagnoza ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza że zapalenie pochwy o charakterze cytolitycznym przypomina objawy infekcji drożdżakowej i bakteryjnego zapalenia pochwy. Lekarz może wykonać:
- Badanie miednicy;
- Analiza mikroskopowa wydzieliny z pochwy;
- Badanie pH pochwy;
- Badania mające na celu wykluczenie kandydozy, bakteryjnego zapalenia pochwy i rzęsistkowicy.
Leczenie polega przede wszystkim na podwyższeniu pH pochwy i przywróceniu równowagi mikrobiologicznej. Dostępne opcje to:
- Czopki dopochwowe z sodą oczyszczoną (np. ¼ łyżeczki w kapsułce żelatynowej, dwa razy w tygodniu przez 2 tygodnie);
- Kąpiele nasiadowe z sodą oczyszczoną (1 łyżka stołowa na ciepłą wodę);
- Unikanie produktów zapachowych, płynów do higieny intymnej i innych czynników drażniących;
- Ponowna ocena środków higienicznych, jeśli objawy nasilą się w trakcie cyklu.
Wskazówki dotyczące profilaktyki
Utrzymanie równowagi środowiska pochwy stanowi najlepszą ochronę. Warto rozważyć następujące nawyki:
- Należy stosować delikatne, bezzapachowe środki higieniczne;
- Noś bieliznę z przewiewnej bawełny;
- Po pływaniu lub ćwiczeniach należy jak najszybciej zmienić przemoczoną odzież;
- Należy unikać płukania pochwy;
- W okresie zaostrzeń należy powstrzymać się od aktywności seksualnej.
Cytolityczne zapalenie pochwy jest często pomijane lub błędnie diagnozowane, jednak zrozumienie jego specyficznych cech może pomóc w uzyskaniu odpowiedniej opieki.
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie należy go traktować jako oficjalnej diagnozy medycznej. Osobom doświadczającym objawów podobnych do opisanych w niniejszym artykule zdecydowanie zaleca się skonsultowanie się z wykwalifikowanym ginekologiem znającym ten stan. Niezbędna jest dokładna diagnostyka różnicowa w celu wykluczenia innych częstych przyczyn, takich jak kandydoza, bakteryjne zapalenie pochwy czy rzęsistkowica. Indywidualna ocena medyczna pozostaje podstawą właściwej opieki.
Zdjęcie: dzięki uprzejmości serwisu Pinterest
