We horen vaak hoe belangrijk het is om een gezond vaginaal microbioom in stand te houden, waarbij Lactobacillus-soorten worden geprezen als de beschermers ervan. Deze bacteriën produceren melkzuur, wat helpt om de van nature zure pH-waarde van de vagina in stand te houden en infecties te voorkomen. Maar wat gebeurt er als deze ‘goede’ bacteriën te dominant worden?
Welkom bij de minder bekende aandoening die cytolytische vaginose wordt genoemd – een niet-infectieuze aandoening die wordt veroorzaakt door een overmatige groei van Lactobacillus, wat leidt tot symptomen die lijken op die van schimmelinfecties of urineweginfecties (UTI’s), maar die een heel andere aanpak vereisen.
Wat is cytolytische vaginose?
Cytolytische vaginose, ook wel bekend als de cytolyse van Döderlein of het Lactobacillus-overgroei-syndroom, treedt op wanneer het vaginale milieu te zuur wordt als gevolg van een overmatige aanwezigheid van Lactobacillus-bacteriën. Hoewel deze bacteriën in normale hoeveelheden een beschermende werking hebben, kunnen ze irritatie en ontstekingen veroorzaken wanneer ze zich buiten proportie vermenigvuldigen.
Opmerking: Cytolytische vaginose komt niet officieel voor in diagnostische handboeken zoals de ICD-10 of de DSM-5, maar wordt wel beschreven in peer-reviewed klinische literatuur en casestudies. De aandoening werd in 1991 voor het eerst beschreven door dr. Cibley.
Symptomen waar u op moet letten
Omdat de symptomen overeenkomen met die van andere vaginale aandoeningen, wordt cytolytische vaginose vaak verkeerd gediagnosticeerd. Veelvoorkomende symptomen zijn onder meer:
- Aanhoudende jeuk of een branderig gevoel in het vaginale gebied;
- Roodheid en zwelling van de vulva;
- Pijn tijdens of na geslachtsgemeenschap;
- Een branderig gevoel tijdens het plassen;
- Toegenomen vaginale afscheiding – meestal wit of gelig, en kan lijken op kwark.
Belangrijk verschil: De symptomen verergeren vaak vóór de menstruatie en verbeteren tijdens de menstruatie, omdat het menstruatiebloed de pH-waarde in de vagina tijdelijk verhoogt.
De rol van de vaginale pH-waarde
Een gezonde vaginale pH ligt doorgaans tussen 3,8 en 4,5 – zuur genoeg om schadelijke microben te remmen.
- Een lagere pH-waarde = zuurder
- Een hogere pH-waarde = minder zuur (meer basisch)
Bij cytolytische vaginose kan de pH onder de 3,8 dalen, waardoor een hyperzuur milieu ontstaat dat de overmatige groei van Lactobacillusbevordert en leidt tot de afbraak van vaginale epitheelcellen – vandaar de term ‘cytolyse’.
Diagnose en behandeling
Een nauwkeurige diagnose is van essentieel belang, vooral omdat cytolytische vaginose gelijkaardige symptomen vertoont als schimmelinfecties en bacteriële vaginose. Een zorgverlener kan het volgende uitvoeren:
- Bekkenonderzoek;
- Microscopisch onderzoek van vaginale afscheiding;
- Meting van de vaginale pH;
- Onderzoeken om candidiasis, bacteriële vaginose en trichomoniasis uit te sluiten.
De behandeling is erop gericht de vaginale pH te verhogen en het microbiële evenwicht te herstellen. Mogelijkheden zijn onder meer:
- Vaginale zetpillen met zuiveringszout (bijvoorbeeld ¼ theelepel in een gelatinecapsule, tweemaal per week gedurende 2 weken);
- Zitbaden met zuiveringszout (1 eetlepel in warm water);
- Het vermijden van geparfumeerde producten, vaginale spoelingen en andere irriterende middelen;
- Menstrualproducten opnieuw beoordelen als de symptomen tijdens je cyclus verergeren.
Tips ter preventie
Het in stand houden van een evenwichtig vaginaal milieu is de beste bescherming. Houd rekening met de volgende gewoontes:
- Gebruik ongeparfumeerde, milde hygiëneproducten;
- Draag ademend katoenen ondergoed;
- Trek na het zwemmen of sporten meteen droge kleding aan;
- Vermijd vaginale spoelingen;
- Vermijd seksuele activiteit tijdens opflakkeringen.
Cytolytische vaginose wordt vaak over het hoofd gezien of verkeerd gediagnosticeerd, maar als je de specifieke kenmerken ervan begrijpt, kun je beter opkomen voor de juiste zorg.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en mag niet worden beschouwd als een officiële medische diagnose. Personen die symptomen ervaren die lijken op de hier beschreven symptomen, wordt ten zeerste aangeraden een gekwalificeerde gynaecoloog te raadplegen die bekend is met deze aandoening. Een grondige differentiële diagnose is essentieel om andere veelvoorkomende oorzaken, zoals candidiasis, bacteriële vaginose of trichomoniasis, uit te sluiten. Een individuele medische beoordeling blijft de hoeksteen van passende zorg.
Foto: met dank aan Pinterest
