Zolang de menstruatie al bestaat, wordt deze beschouwd als iets dat bij uitstek vrouwelijk is. Door de eeuwen heen hebben verschillende culturen de menstruatie gezien als een heilige en krachtige periode, of juist als een gevaarlijke en onreine tijd. Maar ongeacht hoe samenlevingen tegen het menstruatieproces zelf aankijken, wordt het duidelijk gezien als iets dat vrouwelijkheid in haar meest ongerepte vorm belichaamt.
Hoewel het voor degenen onder ons die de noodzaak van inclusiviteit inzien misschien een achterhaalde manier van denken lijkt, gaan de woorden ‘vrouwelijk’ en ‘menstruatie’ vandaag de dag nog steeds hand in hand. Je ziet het terug op de verpakkingen van menstruatieproducten, in reclames en in het dagelijkse taalgebruik waarmee velen van ons over onze menstruatie praten. Het is van generatie op generatie doorgegeven en lijkt voor de meeste mensen volkomen normaal.
Het sleutelwoord hier? De meeste. De meerderheid van de mensen identificeert zich als cisgender, wat betekent dat ze het gevoel hebben dat ze met de juiste geslachtsdelen zijn geboren. Maar hoe zit het met de rest van de bevolking? De transgendermannen die een baarmoeder hebben maar zich niet als vrouw identificeren? De agender- of non-binaire mensen die de voorkeur geven aan genderneutrale voornaamwoorden zoals ‘zij’ in plaats van ‘hij’ of ‘zij’? Deze gemarginaliseerde groepen zijn volledig buiten de discussie over menstruatie gehouden.
Wie heeft er een menstruatie?
Menstruatie komt niet alleen voor bij cisvrouwen. Het treft ook:
- Transmannen
- Agender-mensen
- Niet-binaire mensen
- Cisgender-vrouwen
Deze groepen mensen hebben allemaal te maken met de maandelijkse bloedafvoer uit hun baarmoeder, maar het is duidelijk dat niet iedereen zich als ‘vrouwelijk’ identificeert. Bovendien zijn er tal van mensen die zich wel als vrouwelijk identificeren, maar geen menstruatie hebben.
Vrouwen die de menopauze achter de rug hebben, hebben geen menstruatie meer, maar dat betekent niet dat ze per definitie minder vrouwelijk zijn. Transvrouwen en vrouwen die een hysterectomie hebben ondergaan, hebben geen maandelijkse bloeding meer, maar kunnen toch zoveel vrouwelijkheid uitstralen als ze zelf willen.
Kortom, we kunnen stellen dat niet alle vrouwen een menstruatie hebben en dat niet alle mensen die een menstruatie hebben, vrouwen zijn.
Hoe typisch vrouwelijk – alleen taal doet pijn?
Taal beïnvloedt onze perceptie. Wanneer we termen als ‘vrouwelijke hygiëne’ gebruiken, sluiten we onbedoeld mensen uit en vervreemden we hen die zich niet als vrouwelijk identificeren, maar wel menstrueren.
Dit kan leiden tot:
- Lichaamsdysforie;
- Laag zelfbeeld;
- Ongemak in openbare ruimtes;
- Belemmeringen voor de toegang tot zorg.
Stel je voor dat je als transman op zoek bent naar menstruatieproducten met het label ‘voor vrouwen’. Dat is niet alleen ongemakkelijk, het is ook ontkrachtend. Het is dus vrij duidelijk dat het gebruik van vrouwgerichte termen in de menstruatie-industrie moet stoppen. Dit roept de vraag op wat we in plaats daarvan moeten zeggen.
Afhankelijk van de context kun je proberen om het benoemen van groepen mensen te vermijden. In plaats van bijvoorbeeld te zeggen: „Sommige mensen die menstrueren geven de voorkeur aan Lunette”, zou je kunnen zeggen: „Lunette is een populair menstruatieproduct”. Ik bedoel, we snappen het allemaal wel: als je een menstruatieproduct gebruikt, heb je waarschijnlijk je menstruatie. Ik heb me er ook wel eens schuldig aan gemaakt om af en toe grappig te doen met “mensen met een baarmoeder” – totdat ik me realiseerde: hé, die persoon met een baarmoeder zou misschien heel, heel graag willen dat ze er geen had. En dus wil ik er absoluut geen deel van uitmaken om hen in een groep te stoppen die hen eraan herinnert dat ze wel degelijk een baarmoeder hebben, wat mogelijk bijdraagt aan lichaamsdysmorfie.
Als het gaat om het benoemen van lichaamsdelen, is het altijd een goed idee om de juiste medische terminologie te gebruiken, zoals ‘vagina’, ‘baarmoederhals’ of ‘baarmoeder’, in plaats van schattige benamingen. Ja, deze woorden kunnen bij sommige mensen nog steeds een ongemakkelijk gevoel oproepen, maar een zekere mate van nauwkeurigheid is noodzakelijk wanneer we het over gezondheidskwesties hebben, en voor zover ik begrijp, zijn de meeste mensen die zich niet als vrouw identificeren hier begripvol over en hebben ze er geen moeite mee.
De sector voor menstruatieproducten is in ontwikkeling. Merken schakelen over op genderneutrale verpakkingen, transvriendelijke voorlichting en een inclusief productontwerp. Menstruatiegelijkheid houdt in dat iedereen die menstrueert recht heeft op toegang, waardigheid en comfort.
Laten we cisnormatieve termen achterwege laten en taal omarmen die recht doet aan de diversiteit van mensen die menstrueren. Want menstruatie is niet iets vrouwelijks, maar iets menselijks.
foto: met dank aan Pinterest
