Elk jaar op 10 oktober viert de wereldde Werelddag voor Geestelijke Gezondheid, een wereldwijd initiatief om het bewustzijn te vergroten en het geestelijk welzijn te bevorderen. Jongeren staan voor unieke uitdagingen – van hormonale veranderingen en het zoeken naar hun identiteit tot schoolse druk en digitale overbelasting.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie heeft wereldwijd 1 op de 7 tieners in de leeftijd van 10 tot 19 jaar te maken met een psychische aandoening. Toch worden de meeste gevallen niet gediagnosticeerd en blijven ze onbehandeld, vooral in landen waar de toegang tot zorg beperkt is.
Puberteit, PMS en emotionele schommelingen: wat gebeurt er in ons lichaam?
Hormonale veranderingen tijdens de puberteit – waaronder oestrogeen, progesteron en testosteron – kunnen een aanzienlijke invloed hebben op de stemming, de slaap en de emotionele regulatie. Bij veel tieners uit zich dit in:
- Stemmingswisselingen en prikkelbaarheid;
- Toegenomen angst of verdriet;
- Slaapstoornissen;
- Verhoogde gevoeligheid voor stress.
Bij meisjes kan PMS (premenstrueel syndroom) emotionele symptomen versterken. Tot 75% van de adolescente meisjes ervaart PMS-gerelateerde stemmingswisselingen, en PMDD (premenstruele dysfore stoornis) treft ongeveer 3 tot 8% van hen, wat ernstig emotioneel leed veroorzaakt.
Wereldwijde statistieken over geestelijke gezondheid: een wake-up call
- Psychische aandoeningen zijn verantwoordelijk voor 15% van de wereldwijde ziektelast onder jongeren van 10 tot en met 19 jaar;
- Depressie, angst en gedragsstoornissen zijn de belangrijkste oorzaken van ziekte en arbeidsongeschiktheid in deze leeftijdsgroep;
- Angststoornissen hebben invloed op:
- 4,4% van de 10- tot 14-jarigen
- 5,5% van de 15- tot 19-jarigen
- Depressie heeft invloed op:
- 1,4% van de 10- tot 14-jarigen
- 3,5% van de 15- tot 19-jarigen
- Zelfmoord blijft een van de belangrijkste doodsoorzaken onder jongeren; in 2021 zijn wereldwijd meer dan 727.000 mensen hierdoor om het leven gekomen
- De wereldeconomie lijdt jaarlijks een verlies van meer dan 1 biljoen dollar als gevolg van onbehandelde psychische aandoeningen.
Hoe ouders en verzorgers kunnen helpen
Het ondersteunen van de geestelijke gezondheid van tieners begint met aanwezigheid, empathie en voorlichting. Zo kun je een verschil maken:
Luister zonder te oordelen
- Creëer veilige ruimtes voor open gesprekken
- Vermijd het om gevoelens te bagatelliseren of te negeren
- Erken emoties, ook al begrijp je ze niet helemaal
Stimuleer gezonde gewoontes
- Geef prioriteit aan slaap (8–10 uur voor tieners)
- Bevorder evenwichtige voeding en regelmatige lichaamsbeweging
- Beperk de schermtijd en stimuleer offline hobby’s
Emotionele vaardigheden bijbrengen
- Help tieners hun gevoelens te benoemen en te begrijpen
- Introduceer copingstrategieën zoals een dagboek bijhouden, ademhalingsoefeningen of mindfulness
- Geef het goede voorbeeld door je eigen gedrag te laten zien hoe je je emoties onder controle houdt
Weet wanneer je hulp moet zoeken
- Let op tekenen van aanhoudende somberheid, terugtrekking, zelfbeschadiging of verslechtering van de schoolprestaties
- Neem contact op met schoolbegeleiders, kinderartsen of professionals in de geestelijke gezondheidszorg
- Maak gebruik van internationale hulplijnen en platforms die zich op jongeren richten
Waar kun je hulp vinden (Internationale bronnen)
- WHO: Geestelijke gezondheid van adolescenten
- UNICEF – Ondersteuning op het gebied van geestelijke gezondheid voor jongeren
- Child Mind Institute – Hulpmiddelen voor ouders en tieners
- TherapyRoute – Wereldwijd overzicht van professionals in de geestelijke gezondheidszorg
- Teen Line – Ondersteuning door leeftijdsgenoten en hulp bij crisissituaties
Geestelijke gezondheid is geen luxe, maar een noodzaak. Jongeren bevinden zich in een complexe emotionele wereld en hebben behoefte aan begripvolle ondersteuning, betrouwbare informatie en toegang tot zorg. Werelddag voor Geestelijke Gezondheid herinnert ons eraan dat we moeten luisteren, leren en in actie komen – niet alleen in oktober, maar elke dag.
Bronnen:
- Geestelijke gezondheid van jongeren: statistieken voor 2025 – TherapyRoute, https://www.therapyroute.com/article/youth-mental-health-2025-statistics-by-therapyroute
- WHO – Aantal gevallen van psychische aandoeningen wereldwijd stijgt tot ruim een miljard, https://news.un.org/en/story/2025/09/1165759
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden. Het vormt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Voor persoonlijke begeleiding kunt u het beste contact opnemen met een gekwalificeerde professional op het gebied van geestelijke gezondheidszorg.
Foto: met dank aan Pinterest (Alev Neto)
