Laten we één ding duidelijk stellen: PMDD is niet hetzelfde als PMS. Hoewel veel mensen in de dagen voorafgaand aan hun menstruatie last hebben van het premenstrueel syndroom (PMS), is de premenstruele dysfore stoornis (PMDD) een veel ernstigere aandoening die zowel de lichamelijke als de geestelijke gezondheid beïnvloedt en die de nodige erkenning en ondersteuning verdient.
Hoewel PMDD bij wel 10% van de menstruerende mensen voorkomt, bestaat er nog steeds veel onbegrip over deze aandoening. Hier vind je een gids over wat PMDD precies is, hoe het verschilt van PMS en hoe je de symptomen ervan met begrip en zorg kunt aanpakken.
Wat is PMDD?
Premenstruele dysforische stoornis (PMDD) is een chronische, hormoongerelateerde stemmingsstoornis die optreedt in de luteale fase van de menstruatiecyclus, doorgaans één of twee weken voordat je menstruatie begint. In tegenstelling tot PMS kan PMDD slopende emotionele en lichamelijke symptomen veroorzaken die het dagelijks leven, relaties en het psychisch welzijn verstoren. Het gaat niet alleen om het gevoel dat je je voor je menstruatie niet helemaal lekker voelt. PMDD kan het moeilijk maken om te werken, sociale contacten te onderhouden of zelfs maar uit bed te komen. Daarom zijn bewustwording, diagnose en ondersteuning zo cruciaal.
Wat zijn de oorzaken van PMDD?
PMDD wordt aangemerkt als een endocriene aandoening, wat betekent dat het voortkomt uit hormonale schommelingen. Hoewel er nog onderzoek wordt gedaan naar de precieze oorzaak, zijn de meeste deskundigen het erover eens dat PMDD verband houdt met overgevoeligheid voor normale hormonale veranderingen, met name de daling van oestrogeen en serotonine na de eisprong.
Sommige onderzoeken wijzen erop dat genetische factoren, trauma’s of chronische stress mogelijk ook een rol spelen bij het ontstaan van PMDD. Maar de waarheid is dat we nog veel te leren hebben, en daarom zijn open gesprekken en voortdurend onderzoek zo belangrijk.
PMDD-symptomen: emotionele, lichamelijke en gedragsmatige symptomen
De symptomen van PMDD verschillen van persoon tot persoon, maar zijn doorgaans hevig, cyclisch en verstorend. Hieronder volgt een overzicht van veelvoorkomende symptomen:
Emotionele symptomen
- Ernstige stemmingswisselingen;
- Prikkelbaarheid of woede;
- Angst en overweldigend gevoel;
- Depressie;
- Zelfmoordgedachten of -ideeën.
Lichamelijke symptomen
- Gevoeligheid van de borsten;
- Hoofdpijn of migraine;
- Spier- en gewrichtspijn;
- Vermoeidheid en lusteloosheid;
- Krampen en een opgeblazen gevoel;
- Paniekaanvallen.
Gedragssymptomen
- Trekkingen in eten of eetbuien;
- Zich terugtrekken uit relaties of hobby’s;
- Slaapstoornissen;
- Concentratieproblemen.
Als je denkt dat je misschien PMDD hebt, zijn er een paar dingen die je kunt doen om je symptomen beter te begrijpen en voor jezelf op te komen als je naar de dokter gaat.
Let ook op: PMDD-symptomen treden doorgaans alleen op tijdens de luteale fase van je cyclus – dat is de periode tussen de eisprong en je menstruatie. Als je je de hele maand zo voelt, kan dit wijzen op een andere psychische aandoening. In dat geval is het belangrijk om met een zorgverlener te praten, die je kan helpen uitzoeken wat er werkelijk aan de hand is en je naar de juiste hulp kan begeleiden.
Hoe wordt PMDD vastgesteld?
Het krijgen van een diagnose kan een uitdaging zijn. PMDD wordt nog steeds te weinig herkend, en veel mensen worden afgewimpeld of krijgen een verkeerde diagnose, vooral wanneer menstruatiegerelateerde symptomen als normaal worden beschouwd of gebagatelliseerd.
Zo kom je voor jezelf op:
Houd je cyclus bij
Houd je symptomen gedurende ten minste drie opeenvolgende cycli nauwkeurig bij. Gebruik een menstruatie-app of een dagboek om emotionele, lichamelijke en gedragsveranderingen te noteren.
Neem de benodigde documenten mee naar je afspraak
Druk de PMDD-richtlijnen af of sla ze op als bladwijzer vanuit betrouwbare bronnen zoals:
- Nationaal Instituut voor Gezondheid en Zorgkwaliteit (NICE);
- Nationale Vereniging voor het Premenstrueel Syndroom (NAPS);
- Royal College of Obstetricians & Gynaecologists (RCOG).
Vraag om een doorverwijzing
Vraag om een doorverwijzing naar een gynaecoloog of een specialist in geestelijke gezondheidszorg die bekend is met PMDD. Zij kunnen wellicht meer op maat gesneden ondersteuning en behandelingsmogelijkheden bieden.
Omgaan met PMDD: holistische ondersteuningsstrategieën
Hoewel PMDD momenteel niet te genezen is, vinden veel mensen verlichting door een combinatie van medische behandeling, aanpassingen in hun levensstijl en zelfzorg. Hier volgen enkele holistische manieren om je geestelijke gezondheid tijdens je cyclus te ondersteunen:
Leer je cyclus kennen
Als je inzicht hebt in je luteale fase, kun je beter vooruit plannen. Als je weet dat dit een periode is waarin je weinig energie hebt of emotioneel wat gevoeliger bent, vermijd dan stressvolle afspraken en plan in plaats daarvan rustige, ondersteunende activiteiten, zoals gezellige avonden thuis of ontspannen bijeenkomsten met vertrouwde vrienden.
Geef rust voorrang
PMDD kan je slaap verstoren, dus gun jezelf wat rust. Doe dutjes, ga vroeg naar bed en gun jezelf een rustig begin van de dag als dat nodig is. Activiteiten zoals meditatie, ademhalingsoefeningen of rustige yoga kunnen ook helpen om je zenuwstelsel in balans te brengen.
Geef je lichaam de juiste voeding
Geef je humeur en energie een boost met voedingsrijke producten. Let vooral op:
- Omega-3- en omega-6-vetzuren (bijv. zalm, lijnzaad, walnoten);
- Suikerarme maaltijden om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden;
- Volkorenproducten, bladgroenten en magnesiumrijke voedingsmiddelen.
Bewegen kan ook helpen. Zelfs een korte wandeling of een paar rekoefeningen kunnen het serotoninegehalte verhogen en spanning verlichten.
PMDD bestaat echt. Het is pijnlijk. En het is vaak onzichtbaar. Maar met bewustwording, empathie en de juiste hulpmiddelen kunnen mensen die menstrueren zich sterker en beter ondersteund voelen tijdens hun traject.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en mag niet worden beschouwd als een medische diagnose. PMDD is een complexe aandoening die een professionele beoordeling vereist. Als u de hier beschreven symptomen ervaart, raadpleeg dan een gekwalificeerde zorgverlener voor persoonlijke zorg en een juiste diagnose.
Foto: met dank aan Pinterest
