Auteur: Carmen Lorenzana / Menstruatievoorlichter en coach / @carlorenzana
Oktober was de maand van de borstkankerbewustwording. Iedereen heeft het erover hoe belangrijk het is om regelmatig zelfonderzoek te doen om een tijdige diagnose te krijgen, maar weet je ook wat het beste moment in je cyclus is om je borsten te onderzoeken?
Je borsten veranderen mee met je cyclus.
Net als veel andere dingen in je lichaam veranderen je borsten tijdens je menstruatiecyclus — en dat is te danken aan het superduo oestrogeen en progesteron.
Lees ons artikel over hoe je inzicht krijgt in je menstruatiecyclus om meer te weten te komen over deze twee hormonen.
Door je geslachtshormonen worden je borsten op bepaalde momenten in de cyclus gevoeliger, voller en klonteriger. Daarom is het niet alleen van belang hoe je een zelfonderzoek uitvoert, maar ook in welke fase van je cyclus je dit doet.
Zo veranderen je borsten fase voor fase:
Fase vóór de eisprong:
Aan het begin van de pre-ovulatoire fase produceren je eierstokken oestrogeen, maar is het progesterongehalte laag. Progesteron is verantwoordelijk voor een aantal veranderingen in je borsten (hierover later meer). Aangezien dit hormoon in de pre-ovulatoire fase ontbreekt, gebeurt er op dit moment in de cyclus nog niet veel met de borsten en tepels, waardoor dit het beste moment is om een zelfonderzoek uit te voeren.
Ovulatiefase:
Het oestrogeengehalte blijft stijgen, waardoor de melkkanalen in de borsten groeien. In deze fase bereidt je lichaam zich voor op een mogelijke zwangerschap; het aantal progesteronreceptoren in je borsten neemt toe en de alveoli (de kleine zakjes die de melk naar de tepel afvoeren) vermenigvuldigen zich. Hierdoor zien je borsten er de laatste tijd groter en steviger uit.
Dit is geen goed moment voor zelfonderzoek, aangezien de toename in omvang bepaalde knobbeltjes kan verbergen die een waarschuwingsteken zouden kunnen zijn.
Premenstruele fase:
Direct na de eisprong produceren je eierstokken progesteron, wat kan leiden tot gevoeligheid, zwelling en ontsteking in je borsten.
Vóór je menstruatie is het normaal dat je veranderingen in de textuur opmerkt en kleine knobbeltjes voelt. Volgens dr. Jerilynn C. Prior, oprichtster van het Center for Menstrual Cycle and Ovulation Research (CeMCOR), is het vinden van een knobbeltje tijdens deze fase niet per se gevaarlijk. Meestal leidt een onevenwicht waarbij oestrogeen de overhand heeft en er onvoldoende progesteron is, tot cysten (ronde, met vocht gevulde bolletjes) of klontjes groeiend weefsel die pijnlijk aanvoelen als je ze aanraakt.
Menstruatiefase:
Zodra je ongesteld wordt, dalen je hormoonspiegels en keren je borsten langzaam terug naar hun normale grootte. Het is echter geen goed moment voor een zelfonderzoek, aangezien je borsten en tepels in deze dagen nog steeds gevoelig kunnen zijn.
Kort gezegd is het beste moment om je borsten te controleren één week nadat je menstruatie is begonnen, wanneer de kans het kleinst is dat je borsten gezwollen of gevoelig zijn.
Waar je op moet letten bij een zelfonderzoek van de borsten
Het gaat niet alleen om hoe je borsten aanvoelen, maar ook om hoe ze eruitzien.
De symptomen en tekenen waarop u moet letten zijn afscheiding uit de tepel, knobbeltjes en verdikkingen; veranderingen in grootte, vorm of huidstructuur (rimpels of kuiltjes); huiduitslag, korstjes of veranderingen in de stand van de tepels; zwelling in de oksel of rond het sleutelbeen; roodheid of warmte; en uitpuilende aderen.
Vergeet niet je bevindingen op te schrijven, inclusief de datum van je laatste menstruatie en wanneer je het zelfonderzoek hebt uitgevoerd. Als je een van de bovenstaande symptomen opmerkt, neem dan zo snel mogelijk contact op met je arts.
Wil je leren hoe je een borstzelfonderzoek uitvoert? Lees dan ons artikel Vragen die elke gynaecoloog zou moeten kunnen beantwoorden.
Wat als ik geen menstruatiecyclus heb?
Het is heel belangrijk dat je maandelijks een zelfonderzoek doet, ook als je geen menstruatiecyclus hebt vanwege gezondheidsredenen, hormonale anticonceptie of de menopauze. Als dit bij jou het geval is, kies dan elke maand dezelfde dag uit om je borsten te controleren.
Nog één opmerking
Houd er rekening mee dat zelfonderzoek geen maatregel is om borstkanker te voorkomen, noch het enige wat nodig is om de diagnose te stellen. Het kan echter wel een enorm verschil maken of borstkanker al dan niet in een vroeg stadium wordt ontdekt.
Door je borsten maand na maand te betasten en te observeren, leer je beter wat normaal is en kun je opmerken wanneer aanhoudende veranderingen niet samenvallen met je menstruatiecyclus.
Leer je lichaam kennen en zorg er goed voor!
foto: Cristian Ramos, Breast Cancer Campaign
