Dojrzewanie nie jest problemem, który trzeba rozwiązać – to potężny proces. To sposób, w jaki twoje ciało mówi: „Hej, dorastamy”. I choć dla niektórych jest to ekscytujące, dla innych może wydawać się nieco dziwne, niepewne, a nawet stresujące. Ale weź głęboki oddech – wszystko, co się dzieje, jest całkowicie normalne. I na pewno nie jesteś sam w tej podróży.
Czym jest okres dojrzewania?
Dojrzewanie rozpoczyna się, gdy mózg uwalnia hormon zwany GnRH (hormon uwalniający gonadotropiny), który sygnalizuje przysadce mózgowej, by zaczęła wytwarzać LH i FSH. Hormony te pobudzają jajniki lub jądra do produkcji estrogenu lub testosteronu i właśnie wtedy zaczynają się zmiany.
Kiedy zaczyna się okres dojrzewania?
|
Grupa |
typowy przedział wiekowy |
średni start |
|
Dziewczyny |
8–13 lat |
~10,5 roku |
|
Chłopcy |
9–14 lat |
~11,5–12 lat |
- Pierwsza miesiączka (menarche): ~12,5 roku
- Pierwszy wytrysk (spermarche): ~13 lat
- Dojrzewanie przed ukończeniem 8. roku życia (dziewczynki) lub 9. roku życia (chłopcy) można uznać za przedwczesne.
Jakich zmian można się spodziewać?
U dziewcząt:
- Rozwój piersi
- Wzrost włosów (w okolicy łonowej, pod pachami)
- Pierwsza lekcja
- Szersze biodra
- Trądzik i nieprzyjemny zapach ciała
- Wrażliwość emocjonalna
U chłopców:
- Rozwój jąder i penisa
- Pogłębienie głosu
- Wzrost włosów (na twarzy, klatce piersiowej, w okolicy łonowej)
- Wzrost masy mięśniowej
- Trądzik i pocenie się
- Wahania nastroju
Emocjonalna huśtawka? To zupełnie normalne
Okres dojrzewania wpływa na korę przedczołową mózgu oraz układ limbiczny – co oznacza, że emocje mogą wydawać się silniejsze, mniej przewidywalne i trudniejsze do opanowania. Możesz odczuwać:
- Bardziej wrażliwy lub kapryśny;
- Ciekawi mnie temat związków;
- Nie masz pewności co do swojego ciała;
- Na przykład chcesz mieć więcej niezależności.
Zmiany te stanowią część zdrowego rozwoju.
Porady, jak czuć się lepiej w okresie dojrzewania
Dla nastolatków:
- Śledź zmiany za pomocą dziennika lub aplikacji
- Ruszaj się – to poprawia nastrój i jakość snu
- Odżywiaj się mądrze: magnez, kwasy omega-3 i białko wspomagają gospodarkę hormonalną
- Śpij 8–10 godzin
- Porozmawiaj z kimś, komu ufasz
- Ogranicz korzystanie z ekranów przed snem
Dla rodziców:
- Zacznij rozmowy jak najwcześniej
- Należy stosować poprawne terminy anatomiczne
- Zrównoważyć emocje
- Zwracaj uwagę na oznaki niepokoju
- Świętuj ważne wydarzenia
Globalne statystyki i fakty
- Na całym świecie żyje 1,3 miliarda nastolatków – stanowi to 16% światowej populacji
- Dzisiaj dojrzewanie zaczyna się wcześniej niż 50 lat temu – często o 12–18 miesięcy
- Rozwój mózgu trwa do połowy lub końca dwudziestego roku życia
- Trądzik dotyka 85% nastolatków
Okres dojrzewania to czas pełen zamieszania, magii i całkowicie normalny. To nie jest wyścig i nie ma „właściwego” sposobu, by przez niego przejść. Twoje ciało wie, co robi – nawet jeśli czujesz się niepewnie. Bądź więc dla siebie wyrozumiały. Zadawaj pytania. Śmiej się z dziwnych sytuacji. Płacz, jeśli tego potrzebujesz. I pamiętaj: stajesz się kimś niesamowitym.
Źródła:
- Portal danych WHO dotyczących młodzieży, https://platform.who.int/data/maternal-newborn-child-adolescent-ageing/adolescent-data
- Statystyki UNICEF dotyczące nastolatków, https://data.unicef.org/topic/adolescents/overview/
- Frontiers in Pediatrics – Przegląd badań dotyczących momentu wystąpienia dojrzewania, https://www.frontiersin.org/journals/pediatrics/articles/10.3389/fped.2019.00147/full
- NIH – Dojrzewanie i przedwczesne dojrzewanie, https://www.nichd.nih.gov/health/topics/factsheets/puberty
- Podręcznik MSD – Etapy rozwoju seksualnego, https://www.msdmanuals.com/home/multimedia/table/milestones-in-sexual-development-for-girls-and-boys
- Klinika Mayo – Przedwczesne dojrzewanie, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/precocious-puberty/symptoms-causes/syc-20351811
- Cleveland Clinic – Informacje ogólne na temat okresu dojrzewania, https://my.clevelandclinic.org/health/body/puberty
- MedlinePlus – Okres dojrzewania, https://medlineplus.gov/puberty.html
- KidsHealth – Podstawowe informacje o dojrzewaniu, https://kidshealth.org/en/teens/puberty.html
Zdjęcie: dzięki uprzejmości serwisu Pinterest
