Każdego 10 października na całym świecie obchodzony jestŚwiatowy Dzień Zdrowia Psychicznego – globalna inicjatywa mająca na celu podnoszenie świadomości i promowanie dobrego samopoczucia psychicznego. Nastolatki borykają się z wyjątkowymi wyzwaniami – od zmian hormonalnych i poszukiwania własnej tożsamości po presję związaną z nauką i nadmiar bodźców cyfrowych.
Według Światowej Organizacji Zdrowia co siódmy nastolatek w wieku 10–19 lat na całym świecie cierpi na zaburzenia psychiczne. Jednak u większości z nich zaburzenia te pozostają niezdiagnozowane i nieleczone, zwłaszcza w krajach o ograniczonym dostępie do opieki zdrowotnej.
Dojrzewanie, zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) i wahania nastroju: co się dzieje w naszym organizmie?
Zmiany hormonalne w okresie dojrzewania – w tym stężenia estrogenu, progesteronu i testosteronu – mogą mieć znaczący wpływ na nastrój, sen i regulację emocji. U wielu nastolatków objawia się to następująco:
- Wahania nastroju i drażliwość;
- Nasilony niepokój lub smutek;
- Zaburzenia snu;
- Zwiększona wrażliwość na stres.
U dziewcząt zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) może nasilać objawy emocjonalne. Aż 75% nastoletnich dziewcząt doświadcza związanych z PMS zmian nastroju, a zespół dysforyczny przedmiesiączkowy (PMDD) dotyka około 3–8% z nich, powodując poważne cierpienie emocjonalne.
Światowe statystyki dotyczące zdrowia psychicznego: sygnał alarmowy
- Zaburzenia zdrowia psychicznego stanowią 15% globalnego obciążenia chorobowego wśród młodzieży w wieku 10–19 lat;
- Depresja, lęk i zaburzenia zachowania są głównymi przyczynami chorób i niepełnosprawności w tej grupie wiekowej;
- Zaburzenia lękowe wpływają na:
- 4,4% dzieci w wieku od 10 do 14 lat
- 5,5% osób w wieku 15–19 lat
- Depresja dotyka:
- 1,4% dzieci w wieku od 10 do 14 lat
- 3,5% osób w wieku 15–19 lat
- Samobójstwo pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów wśród młodych ludzi – w 2021 roku na całym świecie zginęło ponad 727 000 osób
- Gospodarka światowa traci rocznie ponad 1 bilion dolarów z powodu nieleczonych zaburzeń psychicznych.
Jak rodzice i opiekunowie mogą pomóc
Dbanie o zdrowie psychiczne nastolatków zaczyna się od obecności, empatii i edukacji. Oto, jak można coś zmienić:
Słuchaj bez osądzania
- Stwórz bezpieczne przestrzenie do swobodnych rozmów
- Unikaj bagatelizowania lub lekceważenia uczuć
- Potwierdzaj emocje, nawet jeśli nie do końca je rozumiesz
Promuj zdrowe nawyki
- Zadbaj o odpowiednią ilość snu (8–10 godzin dla nastolatków)
- Promowanie zbilansowanego odżywiania i regularnej aktywności fizycznej
- Ograniczaj czas spędzany przed ekranem i zachęcaj do rozwijania zainteresowań poza internetem
Nauczaj umiejętności radzenia sobie z emocjami
- Pomóż nastolatkom nazwać i zrozumieć swoje uczucia
- Wprowadź strategie radzenia sobie, takie jak prowadzenie dziennika, ćwiczenia oddechowe czy praktykowanie uważności
- Dawaj przykład regulacji emocji poprzez swoje własne zachowanie
Wiedz, kiedy zwrócić się o pomoc
- Zwracaj uwagę na oznaki utrzymującego się smutku, wycofania, samookaleczania lub pogorszenia wyników w nauce
- Skontaktuj się z doradcami szkolnymi, pediatrami lub specjalistami ds. zdrowia psychicznego
- Korzystaj z ogólnoświatowych infolinii i platform skierowanych do młodzieży
Gdzie szukać pomocy (zasoby międzynarodowe)
- WHO – Zdrowie psychiczne młodzieży
- UNICEF – Wsparcie w zakresie zdrowia psychicznego dla młodzieży
- Child Mind Institute – Materiały dla rodziców i nastolatków
- TherapyRoute – Globalny katalog specjalistów ds. zdrowia psychicznego
- Teen Line – Wsparcie rówieśnicze i pomoc w sytuacjach kryzysowych
Zdrowie psychiczne nie jest luksusem – to konieczność. Nastolatki zmagają się ze złożonymi stanami emocjonalnymi i potrzebują pełnego empatii wsparcia, rzetelnych informacji oraz dostępu do opieki. Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego przypomina nam, że musimy słuchać, uczyć się i działać – nie tylko w październiku, ale każdego dnia.
Źródła:
- Zdrowie psychiczne młodzieży: dane statystyczne z 2025 r. – TherapyRoute, https://www.therapyroute.com/article/youth-mental-health-2025-statistics-by-therapyroute
- WHO – Liczba osób cierpiących na zaburzenia psychiczne na całym świecie przekroczyła miliard, https://news.un.org/en/story/2025/09/1165759
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny. Nie stanowi on porady medycznej, diagnozy ani zalecenia dotyczącego leczenia. Aby uzyskać indywidualną pomoc, należy skonsultować się z wykwalifikowanym specjalistą ds. zdrowia psychicznego.
Zdjęcie: dzięki uprzejmości serwisu Pinterest (Alev Neto)
