Endometriozisten bahsedelim. Doğumda kadın olarak tanımlanan her 10 kişiden yaklaşık 1’ini etkiliyor; bu da dünya çapında 176 milyondan fazla kişiye denk geliyor. Yine de, üreme sağlığı alanında en çok yanlış anlaşılan ve en az teşhis edilen rahatsızlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Uzun zamandır bize, ağrılı adet dönemlerinin kadın olmanın doğal bir parçası olduğu efsanesi aşılanmıştır. Ancak hafif kramplar normal kabul edilebilirken, endometriozisin neden olduğu ağrı bambaşka bir boyuttadır ve ciddi bir şekilde ele alınmalıdır.
Endometriozis aslında nedir?
Endometriozis, rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında büyüdüğü, kronik ve östrojene bağlı bir hastalıktır. Bu doku şu bölgelerde görülebilir:
- Yumurtalıklar, fallop tüpleri, rahim ağzı;
- Bağırsak, mesane, rektum;
- Nadir durumlarda, hatta akciğerler veya deri bile.
Her ay, bu anormal doku, tıpkı rahim iç zarında olduğu gibi hormonal değişikliklere tepki gösterir – kalınlaşır, dökülür ve kanar. Ancak adet kanamasından farklı olarak, bu kanın dışarı çıkabileceği bir yer yoktur. Sonuç ne mi? İltihaplanma, yara izi ve dayanılmaz ağrı.
Bu, hayatınızı nasıl etkiliyor?
Endometriozis şu alanları etkileyebilir:
- Günlük yaşamda karşılaşılan sorunlar – kronik ağrı, yorgunluk ve sindirim sorunları;
- Ruh sağlığı – kaygı, depresyon ve yalnızlık;
- Doğurganlık - kısırlık vakalarının %50’sine kadarında endometriozis söz konusudur;
- Kariyer - Her 6 kişiden 1'i, semptomlar nedeniyle işini kaybettiğini veya çalışma kapasitesinde azalma yaşadığını bildiriyor.
Dikkat edilmesi gereken belirti ve semptomlar
Endometriozis belirtileri kişiden kişiye değişmekle birlikte, yaygın olarak görülen belirtiler şunlardır:
- Şiddetli pelvik ağrı;
- Ağrılı adet dönemleri (dismenore);
- Aşırı veya düzensiz kanama;
- Cinsel ilişki sırasında ağrı;
- Ağrılı bağırsak hareketleri veya idrara çıkma;
- Yorgunluk, şişkinlik, mide bulantısı;
- Kısırlık;
- Yumurtalık kistleri;
- Pelvik muayene sırasında ağrı.
Bu belirtiler, IBS veya PCOS gibi diğer rahatsızlıklarla örtüşebilir; bu nedenle, belirtilerin şiddeti ve sürekliliği önemli göstergelerdir.
Teşhis koymak neden bu kadar zor?
Endometriozisin teşhis edilmesi oldukça zordur. Genellikle şu hastalıklarla karıştırılır:
- IBS;
- Pelvik enflamatuar hastalık;
- Yumurtalık kistleri;
- Tiroid bozuklukları.
Ortalama olarak, doğru bir teşhis konması 8 yıl sürer. Altın standart nedir? Laparoskopi – endometriuma benzer dokunun varlığını doğrulamak için pelvise bir kamera sokulan cerrahi bir işlemdir.
Cinsiyetler arası ağrı farkı
Dürüst olalım: Rahmi olan pek çok kişi, ağrı şikayetinde bulunduklarında rutin olarak ciddiye alınmamaktadır. Araştırmalar, kadınların kalp krizi geçirdiklerinde yanlış teşhis konma olasılığının %50 daha yüksek olduğunu göstermektedir ve aynı önyargı üreme sağlığı konusunda da geçerlidir. Ağrı özneldir, ancak yaşadıklarınız geçerlidir. Bir terslik hissettiğinizde, kendinizi savunun. Sesiniz duyulana kadar ısrarcı olun.
Tedavi seçenekleri
Endometriozisin kesin bir tedavisi yoktur, ancak bu hastalığı yönetmenin bazı yolları vardır:
Hormon tedavisi
Östrojen düzeyini dengelemeye ve doku büyümesini azaltmaya yardımcı olur. Kalıcı bir çözüm değildir, ancak semptomları hafifletebilir.
İltihap önleyici beslenme
Süt ürünleri, kafein, rafine şeker ve alkol tüketimini azaltmak faydalı olabilir. Yeşil yapraklı sebzelere, cevizlere, Çin lahanasına ve omega yağ asitleri açısından zengin gıdalara ağırlık verin.
Ameliyat
- Konservatif cerrahi, üreme organlarını koruyarak doku çıkarır;
- Ağır vakalarda histerektomi düşünülebilir, ancak bu işlem geri döndürülemez.
Kendiniz için en uygun olanı belirlemek üzere her zaman bir uzmana danışın.
Endometriozis varken adet kupası kullanılabilir mi?
Evet. Endometriozisi olan pek çok kişi, tıbbi sınıf silikondan üretilmiş adet kupalarını güvenle kullanmaktadır. Bu ürünler:
- Toksinler, ağartıcılar ve koku maddeleri içermez;
- Hassas dokulara zarar vermez;
- Ağır akıntı ve pıhtıları yönetmek için daha uygundur;
- Maliyet açısından verimli ve çevre dostu.
Özellikle pelvik ağrı hissediyorsanız veya ameliyat geçirdiyseniz, her zaman önce sağlık uzmanınıza danışın.
Endometriozis gerçek, acı verici ve çoğu zaman görünmez bir hastalıktır. Ancak yalnız değilsiniz ve cevaplara, desteğe ve rahatlamaya layıksınız.
Bu makale yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi niteliği taşımaz. Endometriozis belirtileri yaşıyorsanız veya üreme sağlığınızla ilgili endişeleriniz varsa, lütfen uzman bir sağlık uzmanına danışın. Her vücut benzersizdir ve doğru bakım için kişiye özel tıbbi rehberlik hayati önem taşır.
Fotoğraf, Klara Landrat’ın“The Silent Enemy – Endometriosis” adlı belgeselinin tanıtım afişinden alınmıştır.
