Şu konuyu netleştirelim: PMDD, PMS ile aynı şey değildir. Birçok kişi adet döneminden önceki günlerde adet öncesi sendromu (PMS) yaşarken, Adet Öncesi Disforik Bozukluk (PMDD) hem fiziksel hem de ruhsal sağlığı etkileyen çok daha ciddi bir durumdur ve bu durumun gerektiği gibi farkına varılması ve desteklenmesi gerekir.
Adet gören kişilerin %10’una kadarını etkilemesine rağmen, PMDD hâlâ yaygın olarak yanlış anlaşılmaktadır. İşte PMDD’nin ne olduğu, PMS’den nasıl farklı olduğu ve semptomlarının şefkat ve özenle nasıl yönetilebileceğine dair rehberiniz.
PMDD nedir?
Adet Öncesi Disforik Bozukluk (PMDD), adet döngüsünün luteal evresinde, genellikle adet kanamasının başlamasından bir veya iki hafta önce ortaya çıkan, kronik ve hormonlarla ilişkili bir duygudurum bozukluğudur. PMS’den farklı olarak, PMDD günlük yaşamı, ilişkileri ve ruh sağlığını olumsuz etkileyen, kişiyi güçsüz düşüren duygusal ve fiziksel belirtilere yol açabilir. Bu, sadece adet döneminden önce kendinizi biraz keyifsiz hissetmekten ibaret değildir. PMDD, çalışmayı, sosyal hayatınızı sürdürmeyi ve hatta yataktan kalkmayı bile zorlaştırabilir. İşte bu nedenle farkındalık, teşhis ve destek son derece önemlidir.
PMDD’nin nedenleri nelerdir?
PMDD, endokrin bir bozukluk olarak sınıflandırılır; yani kökeni hormonal dalgalanmalara dayanır. Kesin nedeni hâlâ araştırılmakta olsa da, çoğu uzman PMDD’nin normal hormonal değişikliklere, özellikle de yumurtlamadan sonra östrojen ve serotonin düzeylerindeki düşüşe karşı aşırı duyarlılıkla bağlantılı olduğu konusunda hemfikirdir.
Bazı araştırmalar, genetik faktörlerin, travmanın veya kronik stresin de PMDD’nin tetiklenmesinde rol oynayabileceğini ortaya koymaktadır. Ancak gerçek şu ki, hâlâ öğrenmemiz gereken çok şey var ve işte bu yüzden açık iletişim ve sürekli araştırmalar bu kadar önemlidir.
PMDD belirtileri: duygusal, fiziksel ve davranışsal
PMDD belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterir, ancak genellikle şiddetli, döngüsel ve günlük yaşamı olumsuz etkileyen niteliktedir. İşte yaygın belirtilerin bir özeti:
Duygusal Belirtiler
- Şiddetli ruh hali dalgalanmaları;
- Sinirlilik veya öfke;
- Kaygı ve bunaltı;
- Depresyon;
- İntihar düşünceleri veya eğilimleri.
Fiziksel Belirtiler
- Göğüslerde hassasiyet;
- Baş ağrıları veya migren;
- Kas ve eklem ağrıları;
- Yorgunluk ve halsizlik;
- Kasılma ve şişkinlik;
- Panik ataklar.
Davranışsal Belirtiler
- Yiyecek arzusu ya da aşırı yemek yeme;
- İlişkilerden veya hobilerden uzaklaşma;
- Uyku bozuklukları;
- Konsantre olmakta zorluk.
PMDD'niz olabileceğini düşünüyorsanız, belirtilerinizi daha iyi anlamanıza ve doktora gittiğinizde kendi haklarınızı savunmanıza yardımcı olacak birkaç şey yapabilirsiniz.
Ayrıca şunu da unutmayın: PMDD belirtileri genellikle adet döngüsünüzün luteal evresinde ortaya çıkar — bu, yumurtlama ile adet kanamanız arasındaki dönemdir. Eğer tüm ay boyunca bu şekilde hissediyorsanız, bu durum farklı bir ruh sağlığı sorununa işaret ediyor olabilir. Böyle bir durumda, gerçekte neler olup bittiğini anlamanıza yardımcı olabilecek ve sizi doğru desteğe yönlendirebilecek bir sağlık uzmanıyla görüşmeniz önemlidir.
PMDD nasıl teşhis edilir?
Teşhis konması zor olabilir. PMDD hâlâ yeterince tanınmamaktadır ve özellikle adet dönemiyle ilgili belirtiler normalleştirildiğinde veya önemsiz gösterildiğinde, birçok kişi ciddiye alınmamakta ya da yanlış teşhis konmaktadır.
İşte kendinizi savunmanın yolları:
Adet döngünüzü takip edin
En az üç ardışık adet döngüsü boyunca belirtilerinizin ayrıntılı bir kaydını tutun. Duygusal, fiziksel ve davranışsal değişiklikleri not etmek için bir adet takibi uygulaması veya bir günlük kullanın.
Randevunuza gerekli belgeleri getirin
Aşağıdaki gibi güvenilir kaynaklardan PMDD kılavuzlarını yazdırın veya yer imlerine ekleyin:
- Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü (NICE);
- Ulusal Adet Öncesi Sendromu Derneği (NAPS);
- Kraliyet Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji (RCOG).
Bir tavsiye isteyin
PMDD konusunda deneyimli bir jinekolog veya ruh sağlığı uzmanına sevk edilmeyi talep edin. Bu uzmanlar size daha kapsamlı destek ve tedavi seçenekleri sunabilir.
PMDD ile Başa Çıkma: Bütünsel destek stratejileri
PMDD’nin şu anda kesin bir tedavisi olmasa da, pek çok kişi tıbbi tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve kişisel bakımın birleşimiyle rahatlama bulmaktadır. Adet döngünüz sırasında ruh sağlığınızı desteklemeye yönelik bazı bütünsel yöntemler şunlardır:
Döngünüzü tanıyın
Luteal evrenizi anlamak, önceden plan yapmanıza yardımcı olabilir. Bu dönemin enerji seviyenizin düşük olduğu veya duygusal olarak hassas olduğunuz bir dönem olduğunu biliyorsanız, stres düzeyi yüksek yükümlülüklerden kaçının ve bunun yerine evde geçireceğiniz rahat geceler ya da güvendiğiniz arkadaşlarınızla sade buluşmalar gibi hafif ve destekleyici etkinlikler planlayın.
Dinlenmeye öncelik verin
PMDD uykuyu bozabilir, bu yüzden kendinize dinlenmek için izin verin. Öğleden sonra biraz uyuyun, erken yatın ve gerektiğinde sabahları acele etmeden uyanın. Meditasyon, nefes egzersizleri veya hafif yoga gibi uygulamalar da sinir sisteminizi dengelemeye yardımcı olabilir.
Vücudunuzu besleyin
Besin değeri yüksek gıdalarla ruh halinizi ve enerjinizi destekleyin. Şunlara odaklanın:
- Omega-3 ve Omega-6 yağ asitleri (örneğin somon, keten tohumu, ceviz);
- Kan şekerini dengelemek için düşük şekerli öğünler;
- Tam tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler ve magnezyum açısından zengin besinler.
Hareket etmek de yardımcı olabilir. Kısa bir yürüyüş ya da esneme egzersizi bile serotonin seviyesini artırabilir ve gerginliği azaltabilir.
PMDD gerçek bir durumdur. Acı vericidir. Ve çoğu zaman görünmez kalır. Ancak farkındalık, empati ve doğru araçlar sayesinde, adet gören kişiler bu süreçte kendilerini daha güçlü ve desteklenmiş hissedebilirler.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi bir teşhis olarak değerlendirilmemelidir. PMDD, profesyonel bir değerlendirme gerektiren karmaşık bir durumdur. Burada açıklanan belirtileri yaşıyorsanız, size özel bakım ve doğru bir teşhis alabilmek için lütfen yetkili bir sağlık uzmanına danışın.
Fotoğraf: Pinterest'ten alınmıştır
