Je zult je baarmoederhals misschien nooit zien, maar dat betekent niet dat je er geen kennis over moet opdoen. Of je nu zwanger wilt worden, de juiste menstruatiecup zoekt of gewoon nieuwsgierig bent naar je lichaam: inzicht in je baarmoederhals kan een wereld van verschil maken.
Kort antwoord: De baarmoederhals is het onderste, smalle uiteinde van de baarmoeder, aan het bovenste deel van de vagina. Uit een MRI-onderzoek onder 28 vrouwen bleek dat deze zich gemiddeld 6,3 cm van de vaginale opening bevond, met een variatie van ongeveer 4 tot 9,5 cm. Tijdens je menstruatie ligt de baarmoederhals meestal lager; daarom is de hoogte van je baarmoederhals van belang bij het kiezen van een menstruatiecup.
Hier lees je wat de baarmoederhals is, waar deze zich bevindt, hoe je hem kunt vinden, hoe hij tijdens je cyclus verandert en wat dat allemaal betekent als je een menstruatiecup gebruikt.
Wat is de baarmoederhals?
Het woord ‘cervix’ komt uit het Latijn en betekent ‘nek’. De cervix is het onderste, smalle uiteinde van je baarmoeder en vormt de verbinding tussen de baarmoeder en het bovenste deel van de vagina. Zie het als de doorgang tussen beide.
Het heeft een kleine opening in het midden. Tijdens je menstruatie stroomt het bloed via die opening uit de baarmoeder en vloeit het vervolgens via de vagina naar buiten. Tijdens de bevalling gaat de baarmoederhals veel verder open om de baby erdoor te laten.
De baarmoederhals produceert ook baarmoederhalsslijm, dat gedurende je cyclus verandert:
- Rond de eisprong zorgt een hoger oestrogeengehalte ervoor dat het slijm dunner, helderder en gladder wordt, waardoor het sperma gemakkelijker naar de baarmoeder kan zwemmen.
- Na de eisprong zorgt progesteron ervoor dat het slijm dikker en kleveriger wordt, waardoor het voor sperma moeilijker wordt om erdoorheen te komen.
Die veranderingen zijn een van de redenen waarom je afscheiding er op verschillende momenten in je cyclus anders uitziet en anders aanvoelt.
Waar bevindt zich de baarmoederhals?
De baarmoederhals bevindt zich aan het bovenste uiteinde van het vaginakanaal. Hoe ver naar boven deze zich bevindt, hangt af van je lichaam, van de fase van je cyclus waarin je je bevindt en van factoren zoals zwangerschap en bevalling.
- Laag gelegen baarmoederhals: dicht bij de vaginale opening, gemakkelijk met een vinger te bereiken.
- Gemiddelde baarmoederhals: ongeveer halverwege het vaginakanaal.
- Hoog gelegen baarmoederhals: diep in het vaginakanaal, moeilijk of helemaal niet bereikbaar.
Sommige mensen hebben ook een gekantelde baarmoeder, wat betekent dat de baarmoederhals iets naar voren of naar achteren wijst. Dat is een normale variatie.
Verandert de baarmoederhals tijdens je menstruatie?
Ja. Je baarmoederhals beweegt en verandert van textuur gedurende je cyclus:
- Tijdens je menstruatie ligt het meestal wat lager en voelt het steviger aan, een beetje zoals het puntje van je neus. De opening kan heel lichtjes openstaan om het bloed door te laten.
- Rond de eisprong wordt hij meestal wat groter, voelt hij zachter aan – een beetje zoals je lippen – en gaat hij een beetje open.
- Na de eisprong wordt hij weer steviger en zakt hij weer wat lager.
Als je vaginaal bent bevallen, kan het zijn dat je baarmoederhals altijd een beetje open aanvoelt en dat deze lager ligt dan voorheen. Beide zijn normaal.
Hoe vind je je baarmoederhals?
Het kan een paar pogingen kosten, en dat is volkomen normaal.
- Was je handen en zorg ervoor dat je nagels kort en schoon zijn.
- Zorg dat je lekker zit. Door te hurken of op het toilet te zitten, komt de baarmoederhals dichterbij.
- Steek voorzichtig een schone vinger in je vagina, in de richting van je onderrug. De vaginale wanden voelen zacht en licht geribbeld aan, net als de binnenkant van je wang.
- Voel of je een stevige, ronde bult kunt vinden met een klein kuiltje in het midden. Dat is je baarmoederhals en de opening ervan.
Controleer niet direct na de seks, want door opwinding komt de baarmoederhals omhoog. Als je wilt controleren of je menstruatiecup er nog zit, doe dat dan tijdens je menstruatie, wanneer de baarmoederhals het laagst staat.
Hoe diep is de baarmoederhals gemiddeld?
Gemiddeld bevindt de baarmoederhals zich op ongeveer 6,3 cm (2,5 inch) van de vaginale opening. Dit cijfer is afkomstig uit een MRI-onderzoek onder 28 vrouwen in de leeftijd van 18 tot 39 jaar, waarbij de afstand varieerde van ongeveer 4,1 cm tot 9,5 cm (Barnhart en collega’s, 2006). Er is dus geen eenduidige ‘normale’ diepte: een baarmoederhals die zich ergens binnen dat bereik bevindt, is heel gewoon. MRI-scans meten anders dan een vingeronderzoek, dus gebruik de onderstaande richtlijn met knokkels, en niet deze getallen, wanneer je een menstruatiecup kiest.
Je baarmoederhals beweegt ook mee. Deze staat meestal het laagst tijdens je menstruatie en het hoogst rond de eisprong, dus als je de juiste maat voor een menstruatiecup wilt bepalen, meet dan tijdens je menstruatie. Een menstruatiecup zit onder de baarmoederhals, en Lunette adviseert maat 1 voor een laag gelegen baarmoederhals en maat 2 voor een hoger gelegen baarmoederhals. Onze maattabel voor menstruatiecups helpt je bij het kiezen.
Hoe meet je de hoogte van je baarmoederhals voor een menstruatiecup?
De hoogte van je baarmoederhals bepalen is de eenvoudigste manier om de juiste maat menstruatiecup te kiezen. Gebruik je vinger als richtlijn:
| Waar je vingertop het kan bereiken | Ongeveer | Baarmoederhals | Afmetingen van de lunette |
|---|---|---|---|
| Eerste knokkel | 4,5 cm of minder | Laag | Maat 1 |
| Tweede knokkel | 4,5–5,5 cm | Gemiddelde | Maat 1 of 2, op basis van het debiet |
| Moeilijk te bereiken, of buiten bereik | 5,5 cm of meer | Hoog | Maat 2 |
Lunette adviseert maat 1 bij een laag gelegen baarmoederhals en maat 2 bij een hoger gelegen baarmoederhals of een zwaardere menstruatie. Beide maten zijn 72 mm lang, inclusief het steeltje. Maat 1 is smaller (41 mm) en zachter, en maat 2 is breder (46 mm) en steviger. Onze maattabel voor menstruatiecups helpt je bij het maken van je keuze aan de hand van vijf korte vragen.
De baarmoederhals en je menstruatiecup
Je baarmoederhals is van invloed op hoe comfortabel je cup aanvoelt en hoe goed deze aansluit.
- De cup zit onder de baarmoederhals, dieper in de vagina dan een tampon. Je hoeft hem niet ver naar boven te duwen.
- Bij een laag gelegen baarmoederhals kan de baarmoederhals iets binnen de rand van de cup liggen. Dat is geen probleem, zolang de cup maar comfortabel zit en niet lekt. Als het steeltje eruit steekt of schuurt, kun je het inkorten.
- Als je een hoog gelegen baarmoederhals hebt, kan de cup gedurende de dag een beetje omhoog schuiven. Dankzij de langere steel (25 mm) van maat 1 heb je wat meer houvast, en door zachtjes aan te spannen met je bekkenbodemspieren kun je de cup weer binnen bereik brengen.
Als je menstruatiecup lekt, kan het zijn dat hij naast je baarmoederhals zit in plaats van eronder, waardoor het bloed langs de rand wegstroomt. Probeer hem wat lager in te brengen en controleer of hij volledig is opengegaan. Lees het artikel ‘Waarom je menstruatiecup kan lekken’ voor andere veelvoorkomende oorzaken, en de artik elen ‘Hoge baarmoederhals’, ‘Lage baarmoederhals’ en ‘Je menstruatiecup’ voor meer tips over de juiste pasvorm.
Als je Lunette-cup niet lekt en comfortabel zit, hoef je helemaal niet op zoek te gaan naar je baarmoederhals.
De baarmoederhals en bewustwording van de vruchtbaarheid
Sommige mensen gebruiken hun baarmoederhals als een van de verschillende aanwijzingen om hun vruchtbare dagen te herkennen. Rond de eisprong ligt de baarmoederhals doorgaans hoger, is deze zachter en staat deze iets open, en wordt het baarmoederhalsslijm helder en glibberig. Het controleren van deze aanwijzingen vergt enige oefening en werkt het beste in combinatie met andere methoden. Als je zwanger wilt worden, of als je je baseert op vruchtbaarheidsbewustzijn om zwangerschap te voorkomen, overleg dan met een zorgverlener over hoe je dit op de juiste manier kunt toepassen.
Zorg voor de gezondheid van je baarmoederhals
Bij een baarmoederhalskankeronderzoek (een uitstrijkje of HPV-test, afhankelijk van waar je woont) wordt de gezondheid van de cellen op je baarmoederhals gecontroleerd. Ga langs wanneer je daarvoor wordt uitgenodigd, en raadpleeg een arts als je last hebt van:
- bloedingen tussen menstruaties door, na seks of na de menopauze
- pijn tijdens de seks
- ongewone afscheiding
Niet iedereen met een baarmoederhals is een vrouw. Transmannen en non-binaire personen kunnen ook een baarmoederhals hebben, en iedereen met een baarmoederhals heeft recht op veilige en respectvolle screening en zorg.
Baarmoederhals: veelgestelde vragen
Waar bevindt zich de baarmoederhals?
De baarmoederhals is het onderste, smalle uiteinde van de baarmoeder. Deze bevindt zich aan het bovenste deel van de vagina en vormt de verbinding tussen de vagina en de baarmoeder. Tijdens je menstruatie stroomt het bloed via een kleine opening in de baarmoederhals naar buiten.
Hoe weet ik of mijn baarmoederhals laag of hoog zit?
Was tijdens je menstruatie je handen en breng voorzichtig een schone vinger in je vagina totdat je een stevig, rond bultje voelt. Als je het bij ongeveer de eerste knokkel bereikt, ligt je baarmoederhals laag; bij de tweede knokkel is het gemiddeld; als je het nauwelijks kunt bereiken, ligt het hoog.
Beweegt de baarmoederhals tijdens je menstruatie?
Ja. De baarmoederhals ligt tijdens je menstruatie meestal lager en voelt steviger aan, en rond de eisprong hoger en zachter. Daarom kun je de hoogte van je baarmoederhals het beste controleren als je een menstruatiecup gebruikt terwijl je ongesteld bent.
Welke maat menstruatiecup is het meest geschikt bij een laag gelegen baarmoederhals?
Lunette adviseert maat 1 bij een laag gelegen baarmoederhals en maat 2 bij een hoger gelegen baarmoederhals of een zwaardere menstruatie. Beide zijn 72 mm lang, inclusief het steeltje, en je kunt het steeltje inkorten als het te laag zit.
Hoe diep is de baarmoederhals gemiddeld?
Uit een MRI-onderzoek onder 28 vrouwen bleek dat de baarmoederhals gemiddeld 6,3 cm (2,5 inch) van de vaginale opening verwijderd was, met een variatie van ongeveer 4 tot 9,5 cm. Je baarmoederhals verschuift ook gedurende je cyclus: tijdens je menstruatie ligt hij lager en rond de eisprong hoger, waardoor de diepte van week tot week varieert.
Kun je je baarmoederhals met je vinger voelen?
Ja, de meeste mensen kunnen dat. Was je handen en breng vervolgens voorzichtig een schone vinger in je vagina, in de richting van je onderrug. De baarmoederhals voelt aan als een stevig, rond bultje met een kleine holte in het midden, een beetje zoals het puntje van je neus. Als je er niet bij kunt, heb je waarschijnlijk een hoog gelegen baarmoederhals.
Hoe ver gaat de baarmoederhals open tijdens je menstruatie?
Slechts heel lichtjes. Tijdens je menstruatie blijft de kleine opening in de baarmoederhals smal, net breed genoeg om bloed door te laten, en kan het bij aanraking aanvoelen alsof hij heel lichtjes openstaat. Hij gaat niet zo ver open als tijdens de bevalling. Een menstruatiecup zit in de vagina onder de baarmoederhals, niet in de opening.
Is een hoog gelegen baarmoederhals goed of slecht?
Geen van beide. Een hoog gelegen baarmoederhals is een normale variatie en zegt niets over je gezondheid of vruchtbaarheid. Het kan het wel iets moeilijker maken om een menstruatiecup te bereiken, dus raadt Lunette maat 2 aan bij een hoger gelegen baarmoederhals. Door zachtjes met je bekkenbodemspieren aan te spannen, komt de cup binnen bereik.
Nu je je baarmoederhals kent, is het kiezen van een menstruatiecup een fluitje van een cent. De Lunette-menstruatiecup wordt in Finland gemaakt van 100% medische siliconen, is vrij van BPA, PFAS, rubber en latex, en gaat bij zorgvuldig gebruik tot wel 10 jaar mee. Ben je nog niet bekend met menstruatiecups? Begin dan met de gebruiksaanwijzing voor een menstruatiecup.
Bronnen
Dit artikel is bedoeld ter algemene informatie en vormt geen medisch advies. Als u vragen heeft over de gezondheid van uw baarmoederhals, neem dan contact op met een arts, verpleegkundige of verloskundige.
foto: met dank aan Pinterest
